İzmit ilçesi Orhan Mahallesinde yer almaktadır. 1332 yılında Nikomedia’nın fethini tamamlamaya muvaffak olan Şehzade Gazi Süleyman Paşa tarafından babası Orhan Gazi adına yaptırılan cami, İzmit’in Fetih camisidir. Osmanlı Devleti’nin fetih geleneğine göre ilk yapılan fetih caminde hutbeye kılıçla çıkılırdı. Günümüzde de Osmanlı Devleti’nden kalan bu gelenek biraz farkla sürdürülmekle birlikte Orhan Cami’nde Cuma Hutbelerine kılıçla çıkılmaktadır. Gazi Süleyman Paşa Cami olarak da bilinmektedir.

Orhan Cami’nin orijinal inşa kitabesi günümüze ulaşmamıştır. Harim kısmında bulunan ve yakın tarihlerde hazırlanmış olabileceği düşünülen, levha kitabede şu bilgiler yer almaktadır. “Fatih’i İzmit Gazi Süleyman Paşa bin Orhan ve Fatih’i Hereke ve Fatih’i Aydos ve Fatih’i Kocaeli Sancağı Sene 728 Ben’a cami şerif ve medrese Sene 733” (Osmanlı devlet geleneğinde savaşla alınan yerlerde hutbe kılıçla okunurdu. Bu adet fethi simgelemekteydi.) Caminin güneydoğusunda bulunan hazirede, caminin imamları ve yakınları, eskiden bulunan Medresenin müderrisleri ve bazı şeyhlerin mezarları bulunmaktadır.

MİMARİ ÖZELLİKLERİ:

Kuzeybatı-Güneydoğu istikametinde dikdörtgen plana sahip olan caminin, beden duvarları kagir tarzda yapılmıştır. Caminin esas ibadet yeri olan harim kısmı, yapının en eski yeridir. Giriş kapısı üzerinde “Allah Teala şöyle buyuruyor: Müttakilere (Allah’a karşı gelmekten sakınanlara) cennetlere esenlikle, güven içinde girin denilir.” (Hicr/26) ayeti vardır. Dikdörtgen planlı olan harimin kıble yönü duvarında mihrap ve minber, kuzeydoğu duvarında vaaz kürsüsü bulunmaktadır. Harim kısmının ortasında ahşap bir kubbeye yer verilmiştir. Harim kısmı yuvarlak kemerli pencerelerle aydınlatılmıştır.

Kadınlar mahfili ve Hünkar mahfili iki bölümden oluşmaktadır. Hünkar mahfilinin kadınlar mahfiline bitişik olan kısmı padişahın ibadet etmek için kullandığı, diğer kısmı ise padişahın dinlenmek ve diğer ihtiyaçlarını gidermek için kullandığı mekanlardır.

SÜSLEME UNSURLARI:

Caminin harim kısmındaki kubbenin içi oldukça sadedir. Tavan ile kubbe arasında ahşap saçaklara yer verilmiştir. Yuvarlak kemerli mihrabın üst kısmında yeşil zemin üzerinde yazılmış “Zekeriya mabedde namaz kılarken melekler ona seslendiler.” (Al-i İmran/39) ayeti vardır. Mihrap nişi içerisinde perde biçimli motif ve ucunda kandil görülmektedir. Vaaz kürsüsü ile minberin yan aynalık ve korkuluk kısımlarında ise Barok tarzda bitkisel karakterli kalem işi süslemeler dikkat çekmektedir.

MİNARE:

Caminin minaresinin orijinal haliyle ilgili elimizde fazla bilgi bulunmamaktadır. 19. yüzyılda yenilenen minare, 1950’li yıllarda yıldırım düşmesi 1999 yılında da deprem felaketi sonucu zarar görmüştür. Günümüzdeki minaresi ise 2007 yılı onarımında yaptırılmıştır.

Kaynak:

https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/kocaeli/gezilecekyer/orhan-camii-gazi-suleyman-pasa-camii