İzmit’in eski mahallelerinden birisi olan Akçakoca Mahallesi ‘nde bulunmaktadır. Osmanlı döneminde İzmit’te birçok yerde yapılan mahalle mescidlerinin önemli bir örneğidir.

Günümüzdeki mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne ait olan yapının, inşa tarihi ve banisi kesin olarak bilinmemektedir. Başbakanlık Osmanlı Arşivi ve Vakıflar Genel Müdürlüğü Vakıf Kayıtları Arşivi’nde yapılan araştırmalarda Portakaloğlu Mustafa Ağa Mescidi’yle ilgili 1192 Hicri (Miladi 1778) “İzmit’te el-Hac Hasan Mahallesi’nde Portakal oğlu Mustafa Ağa Mescidi imamlığının tevcihi” tarihli bir belgeye ulaşılmıştır. Dolayısıyla yapının 18. yüzyılda inşa edilmiş olabileceği düşünülmektedir.

MİMARİ ÖZELLİKLER:
Portakal Mescidi döneminin dini yapılarından çok sivil mimarlık yapılarının özelliklerini sergilemektedir. Kare planlı olarak inşa edilen yapı, 44.54 metrekare ölçülerinde tek hacimli küçük bir mescittir. Minaresi bulunmamaktadır. Yapının temelini moloz taş malzemenin kullanıldığı bir duvar oluşturmaktadır. Mescidin beden duvarları ahşap karkaslı ve prese tuğla dolgudur. Mescide kuzey cepheden giriş verilmiştir. Giriş kapısının sağındaki dar ve dik bir merdivenle bayanlar mahfiline ulaşılmaktadır. Yapının güney cephesinde ahşap payanda ile desteklenen, küçük çıkma şeklinde bir mihrap bulunmaktadır. Çıkmanın üstü yarım daire kuppecikle kapatılmıştır. Kırma çatı sistemli yapının, üst örtü malzemesi olarak alaturka kiremit kullanılmıştır. İç mekanda tavan ahşap malzeme ile kaplanmıştır.

SÜSLEME UNSURU:
Mescidin üst pencereleri alçı vitray malzemeden yapılmıştır. Dönemin özelliklerini yansıtan bu pencereler yapının en önemli süsleme unsurudur. Mihrabın üst kısmında yuvarlak formlu pencereye yer verilmiş, pencerenin kenarları tuğlanın dairesel dizilmesiyle hareketlendirilmiştir. Yapının ahşap kaplamalı tavanında ahşap silmeler bulunmaktadır.

ONARIM:
Uzun süre hiç kullanılmayan Portakaloğlu Mustafa Ağa Mescidi, 1999 Depreminde hasar görmüş, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından projeleri hazırlatılarak 2009 yılında aslına uygun olarak yeniden inşa edilmiştir.