Karamürsel  Mensucat  Fabrikası  “Karamürsel  Fes,  Çuha  ve  Şayak  Fabrikası” adıyla İzmit  Sancağı  dâhilinde  bulunan  Karamürsel  kasabasında  Dersaadet  tüccarlarından  Bosnalı Çengiç Mustafa Bey ile Saray-ı Hümayun Şayak ve Çuhacıbaşılığı unvanına sahip Volçitrinli Yusuf  Efendiler  tarafından  1890  yılında  kuruldu.  Her  türlü  yün  mensucatın  üretilmesi  ve özellikle  de  fes  imal  olunması  için  kurulan  buharlı  fabrikanın  ruhsatının  alınması  ile  ilgili müracaat  1892  yılından  yapıldı.

Bu  suretle Karamürsel’de  sadece  çuha  ve  şayak  üretimi  için  değil  aynı  zamanda  fes,  fanila  ve  çorap imalatı  da  yapabilecek  düzeyde  bir  fabrika  kurulmuş  oluyordu.  Bundan  sonraki  süreçte  de devlet  Karamürsel  Fabrikası’na  her  türlü  yardım  ve  kolaylığın  gösterilmesini  sağlayacaktı.

Başarılı çalışmalarından dolayı kurucularından  yöneticilerine  hatta  ustalarına  kadar  pek  çok  kişi  Padişah  II.  Abdülhamit tarafından  çeşitli  nişanlarla  ödüllendirildi.  Karamürsel  Mensucat  Fabrikası  çeşitli  sanayi sergilerine  de  katıldı.  Hatta  bu  sebeple  Osmanlı  Devleti  tarafından  sanayi  madalyası verildi.  Fabrika  fes,  çuha  ve  şayak  gibi  kumaşlar  ile  yünlü  mensucat  çeşitleri  üretiminde birinci  sırada  yer  aldı.  Fabrikada  üretilen  bu  kumaşlar,  polis  ve  askeri  üniformaların hazırlanması  ve  çeşitli  devlet  dairelerinde  çalışan  memurların  kıyafetleri  için  kullanıldı. 12  Kasım  1917’de  sermayesi  100  bin  liraya  yükseldi  ve  “Karamürsel  Mensucat  ve  Ticaret Anonim  Şirketi” haline  geldi. Birinci  Dünya  Savaşı  sırasında  yurtdışından  yapılan  ithalatın azalması  nedeniyle  meydana  gelen  boşluğu  Karamürsel  Mensucat  Fabrikası  doldurdu. Milli  Mücadele  yıllarında  da  fabrika  ürünleri  ile  Kuva-yi  Milliye’ye  destek  verdi.  Ancak savaş  sırasında  Karamürsel’deki  fabrika  işgal  kuvvetleri  tarafından  1921’de  bombalanarak yıkıldı.  Bunun  üzerine  fabrika  Cumhuriyet  döneminde  ismini  taşıdığı  Karamürsel  yerine İstanbul’a taşındı.

Fabrikadan geriye günümüzde sadece Plaj Yolu Caddesi ile Hacı Adem Bey Sokağın köşesinde kaldırım üzerinde yer alan bacası kalmıştır. Yüksekliği 20 metre olan baca, 17 Ağustos 1999 Marmara Depreminden etkilenmiş ve üst kısmında yer alan 2-3 metrelik kısmı  zarar görmüş olup, 09.02.2000 tarih ve 5535 sayılı kurul kararı ile tescil edilmiştir. Baca kaide üzerine oturmuş tuğla örgülü kısmından müteşekkil olup, tuğla örgülü kısımda Kurtuluş savaşına ait şarapnel parçaları mevcuttur.

Kaynak:
[1]İskefiyeli, Z. (2015, Nisan). Karamürsel Mensucat Fabrikası (1890-1921). Uluslararası Kara Mürsel Alp   ve Kocaeli Tarihi Sempozyumunda sunulan bildiri, Erişim adresi: http://www.kocaelitarihisempozyumu.com/bildiriler2/80.pdf

[2]https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/kocaeli/kulturenvanteri/dokuma-fabrikasi-bacasi

[3]https://korumakurullari.ktb.gov.tr/Eklenti/90493,410403-karar-5444pdf.pdf?0&_tag1=EBF01D9C00C50CF356129E0D0DECA842CA58476D