İzmit ilçesi Orhan Mahallesinde Orhan Cami karşısında yer almaktadır. İlk defa Canfeda Kethüda Kadın tarafından (III. Murat Döneminde) inşa ettirilmiştir. Günümüzde II. Mahmut’un hazinedar ustası Su’ada tarafından M.1826 (H.1242) tarihinde tamir edildiğine dair onarım kitabesi mevcuttur. Kitabenin üst kısmında alınlık yer almaktadır. Alınlığın ortasında Sultan II.Mahmut’un tuğrası bulunmaktadır. 1928 yılında kazıtılan Tuğra, 81 yıl sonra 2009 yılında Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından fiber glas üzerine işlenerek yerine koyulmuştur.

Mermerden ampir çeşmede mermer, sokağına cephelidir. Dikdörtgen planlı hazinesinin önünde küçük bir mermer yalağı vardır. Hazne kısmı beton ile sıvanmış olup, yıllarca onarım görmüştür. Cephede üst bölümünde dikdörtgen mermer plaka üzerinde altı sıra Osmanlıca kitabesi mevcuttur.

Kitabesi:
(1)Sahibetü’l-hayrat Canfedâ Kethüda Kadın merhûmenin İznikmid derûnunda inşâ ve icrâsına muvaffaka oldukları

(2)çeşmeleri suyollarının murûr-i zaman ile müşrif-i harâb ve mu’attal olmağla

(3)mu’ahharan menba`ından külliyen ta’mir ve çeşmelere icrâya muvaffak olan hâlâ ser levha-i

(4)şehinşâh-ı cihân hazret-i Gâzi Sultân Adlî Mahmûd Hân medde zilâl-i

(5) devletehü ilâ ahiri’d-devrân efendimiz hazretlerinin harem-sarây-ı hümâyûnlarında hazinedâr ustalık

(6)rütbe-i celilesiyle şerefyâb olan aliyyetü’ş-şân Su`âda Usta hazretlerinin i’mârına muvaffak oldukları hayrâtdır. Sene 1242 (M.1826)

İstanbul II nolu Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu’nun 03.07.1987 tarih ve 3448 sayılı kararı ile tescil edilmiştir.

Canfedâ Kethüdâ Hatun Kimdir?

Canfedâ Kethüdâ Hatun, Sultan III. Murad zamanında, Osmanlı Sarayında yaşamış hayırsever bir zattır. Sultan III. Murad döneminde Harem Kethüdalığı yapmıştır. Vefatından sonra Eyüp Sultan Mezarlığı’na defnedilmiştir. Şehrimiz Kocaeli’de dahil olmak üzere pek çok hayratı bulunmaktadır.

Kaynak:

[1]https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/kocaeli/gezilecekyer/canfeda-kethuda-kadin-cesmesi

[2]https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/kocaeli/kulturenvanteri/canfeda-kethuda-kadin-cesmesi

[3]http://gezgorkocaeli.com/gezi-rehberi/canfeda-kethuda-hatun-cesmesi/

[4]Ölmez F. (2012) “Kocaeli Çeşmeleri”, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı Sanat Tarihi Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, (Doç. Dr. Mehmet Zeki İbrahimgil)